Τοπίο στην ομίχλη...

Έγραφα σε προηγούμενο σημείωμά μου πως η έκβαση των εκλογών της 6ης Μαΐου δεν εξαρτάται πια από το τι πιστεύει ο καθένας μας σαν σωστό για τη χώρα μας, αλλά από την σκοτεινή πραγματικότητα της καταγεγραμμένης ανεργίας άνω του ενός εκατομμυρίου ανθρώπων. Αν μαζί με αυτούς υπολογίσουμε τους οικείους τους και τους μη καταγεγραμμένους άνεργους, ειδικά στο χώρο της νεολαίας, προβάλει μπροστά μας το εφιαλτικό σκηνικό του ενός τρίτου, περίπου, του ενεργού πληθυσμού της χώρας να βιώνει την κοινωνική, οικονομική και ψυχολογική του καταστροφή, στο πλαίσιο ενός περιβάλλοντος που δεν παρέχει ελπίδα στο άμεσο μέλλον για κανέναν.

Οι συζητήσεις που γίνονται στη βάση των “μνημονιακών” και των “αντιμνημονιακών” συσπειρώσεων, αντιπαραθέτουν επιχειρήματα, από τη μια, για την ανάγκη να σώσουμε τη χώρα από την καταστροφή της χρεωκοπίας και, από την άλλη, για την ανάγκη να “τιμωρηθούν” όλοι όσοι μας οδήγησαν σε αυτήν την καταστροφή και να σώσουμε τη χώρα επιλέγοντας τον δρόμο της επιστροφής σε ένα είδος υπερήφανης απομόνωσης μακριά από διεθνείς υποχρεώσεις και ανεπιθύμητους ελέγχους.

Στα αυτιά μου όλη αυτή η αντιπαράθεση ακούγεται περίπου σαν οι μεν να λένε πως δεν έχει σημασία που το ένα τρίτο του ενεργού πληθυσμού έχει καταστραφεί και που ενδεχομένως στο άμεσο μέλλον να καταστραφούν και άλλοι τόσοι, αλλά το σημαντικό είναι να σωθεί η χώρα. Όσοι έχουν καταστραφεί ήδη και όσοι πρόκειται να καταστραφούν δεν είναι παρά παράπλευρες απώλειες ενός “αγώνα” στον οποίο τα συμφέροντα της πατρίδας μοιάζουν να μη συνδέονται με αυτά των πολιτών της. Περίεργη αντίληψη σωτηρίας.

Από την άλλη βρίσκονται όσοι επιχειρηματολογούν για αποχώρηση από την ΕΕ ή για προάσπιση της ανεξαρτησίας μας με διώξιμο των τροϊκανών υπαλλήλων, σαν μέτρο για την εξαφάνιση των πιέσεων και των υπαγορεύσεων των μέχρι στιγμής μνημονίων. Αφήνουν να αιωρείται μια εντύπωση επιστροφής κατά κάποιον τρόπο στην προτέρα κατάσταση. Μου δίνουν την εντύπωση, εξαιτίας των πολιτικών που προτείνουν και των πρακτικών που αναπτύσσουν, πως αυτοί αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο μιας καθολικής κατάρρευσης των πάντων, με απαράδεκτη επιπολαιότητα. Πιστεύουν ή προσπαθούν να μας πείσουν πως η ενίσχυση του εκλογικού τους ποσοστού ισοδυναμεί με τη δυνατότητα ανατροπών στο συσχετισμό δυνάμεων και, φαίνεται, να μην τους απασχολεί η πολυδιάσπαση των λεγόμενων αντιμνημονιακών (αριστερών) δυνάμεων και η παντελής απουσία μιας συνεκτικής πολιτικής και οργανωτικής πρότασης. Μοιάζουν στα μάτια μου σαν να κατευθύνουν το οργισμένο θυμικό της κοινωνίας σε μια μορφή εκτόνωσης, χωρίς καμιά εκτίμηση και πρόνοια για το τι θα συμβεί σαν θετικό ή σαν αρνητικό επακόλουθο...

Δεν συζητώ βέβαια για τα τυχάρπαστα πολιτικά μορφώματα, σαν του Καμένου και του Καρατζαφέρη που ψαρεύουν σε θολά νερά παρέα με τη φασιστική αλητεία των χρυσαυγιτών. Ορθώνουν ανάστημα πάνω στο πτώμα της μεταπολίτευσης, βρίσκοντας έδαφος στο μίσος που καλλιεργούν, και στην εκμετάλλευση φόβων που προξενεί η άγνοια και η εγκατάλειψη από το κράτος ολόκληρων πληθυσμών στις πόλεις και τα χωριά. Σε αυτούς ταιριάζει η παροιμία “στην αναμπουμπούλα ο λύκος χαίρεται”...

Πολιτικά βρίσκομαι στο ίδιο σημείο που βρίσκονται οι περισσότεροι μας. Δεν με εκφράζει και δεν με αντιπροσωπεύει καμιά από τις υπάρχουσες πολιτικές δυνάμεις. Στο λίγο που κάποιες ανάμεσα σε αυτές μπορούν να με πλησιάσουν, η ιστορική γνώση και η γνώση ανθρώπων και συμπεριφορών με κρατάει κρύο και σε απόσταση. Παρ' όλα αυτά, θα πάω να ψηφίσω και να προσθέσω την ψήφο μου, πολύτιμη δίπλα στις δικές σας ψήφους, διότι οφείλω την αλληλεγγύη και την ενεργητική συμπαράσταση μου στις στρατιές των ανέργων ανδρών, γυναικών και νέων που βιώνουν το ζόφο της καταστροφής της ζωής τους. Θα πάω να ψηφίσω γιατί δεν έχει νόημα να ζω εγώ καλά και ήσυχος με τη συνείδησή μου, σε μια κοινωνία που οι πολλοί καταστρέφονται ενώ οι υπόλοιποι κάνουν την πάπια ελπίζοντας να τη σκαπουλάρουν. Και όσοι θέλουν να “σώσουν” μια τέτοια κοινωνία, χάρισμα τους. Εγώ θα είμαι παρέα με αυτούς που ονειρεύονται να την αλλάξουν παρ' όλα τους τα λάθη και τα στραβά τους. Σταθερά. Δυνατά. Με όλη μου την καρδιά :-)

Να λοιπόν! Πάμε για εκλογές...

...

Αν όσοι υπερασπίζονται τον καπιταλισμό, το κάνουν επειδή πιστεύουν ότι η σχεδιασμένη και κρατικοποιημένη οικονομία είναι αδιέξοδη και πως η μονοκρατορία του ενός κόμματος είναι ένας εφιάλτης, προσωπικά πιστεύω ότι κάνουν μια χαρά και έχουν απόλυτο δίκιο. Αν όμως τον υπερασπίζονται επειδή κάπου στο μυαλλό τους ταυτίζουν την ανάγκη πλουραλισμού, στις οικονομικές επιλογές και στις πολιτικές ελευθερίες, με το χρηματοπιστωτικό σύστημα και τη νεοφιλελεύθερη πολιτική του έκφραση που κυριαρχεί παγκοσμίως και το οποίο βρίσκεται, αφενός, υπό τον έλεγχο εξωπολιτικών παραγόντων  και, αφετέρου, έξω από τον έλεγχο κάθε κοινωνικού και πολιτικού θεσμού, τότε υπάρχει ένα θέμα.

Η υπάρχουσα -πανευρωπαϊκή- κρίση “χρέους” είναι μια τρανταχτή απόδειξη πως ο “κυρίαρχος του παιχνιδιού” δεν συμπαθεί ούτε τον πλουραλισμό στις επιλογές, ούτε τον κοινωνικό έλεγχο για το τι κάνει με τα λεφτά που κρατάει στα χέρια του, είτε του ανήκουν είτε όχι. Χώρες πιο νοικοκυρεμένες από τη δική μας, όπως η Γαλλία και η Ολλανδία, με πλεονασματικούς επί σειρά ετών προϋπολογισμούς, οι οποίες διαθέτουν πολιτική διοίκηση, ας πούμε τουλάχιστον, πιο “σοβαρή” από τη δική μας, και στηρίζονται σε μια παραγωγική μηχανή η οποία δεν συγκρίνεται ούτε σε όγκο ούτε σε απόδοση με τη δική μας και βλέπουμε, παρ’ όλα αυτά, το έδαφος να τρίζει κάτω από τα πόδια τους και τα τσακάλια των αγορών να τους δαγκώνουν ήδη τα πόδια.

Για να το πω με όσο πιο σαφή τρόπο μπορώ: σε ότι αφορά στο διεθνές επίπεδο μέσα στο οποίο κινούμαστε, είτε πιστεύουμε στο σοσιαλισμό είτε μας διακινεί η ιδέα της ελεύθερης οικονομίας, το κυρίαρχο χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι εχθρικό σε κάθε έννοια δημοκρατίας, απολύτως ενάντιο σε κάθε έννοια ελευθερίας επιλογών (εννοείται ουσίας και όχι τι μπλουζάκι θα βάλουμε το βράδυ) και, επίσης, τελείως αλεργικό σε κάθε κοινωνικό έλεγχο. Σε αυτό ελπίζω κάποτε να συμφωνήσουμε.

Υπάρχει και το θέμα με τη χώρα μας. Ισχύουν στην περίπτωση μας, όλα τα επιπλέον ζητήματα που συνιστούν την περίφημη ελληνική ιδιομορφία. Πελατειακό κράτος, διαβρωμένη κρατική υπαλληλία, άδικο και διαβρωμένο φοροελεγκτικό σύστημα, πολιτικό προσωπικό πέρα για πέρα αναντίστοιχο με τις ανάγκες μιας σύγχρονης κοινωνίας και, επιπλέον, μια κοινωνία ναρκωμένη με ευδαιμονικά σύνδρομα αλλά και κατατρομοκρατημένη, χωρίς καμία αίσθηση συνοχής, χωρίς αίσθηση ατομικής ευθύνης, εντελώς σε σύγχιση και χωρίς καμία συλλογική αυτοπεποίθηση. Μια κοινωνία τρομαγμένη και θυμωμένη. Και όλα αυτά με μια παραγωγική μηχανή που δεν αποδίδει ακόμα και όσα είναι σε θέση να αποδώσει, που μέσα της πνίγονται ακόμα και μία σειρά ευγενών επιδιώξεων... Όπως και να την περιγράψει κανείς την περίπτωση μας τελικά, θα καταλήξει στη διαπίστωση πως πρόκειται για μια σχεδόν αυτοάνοση οξείας μορφής κλινική περίπτωση. Η “Ελληνική περίπτωση”...

Υπάρχει κάποιος λογικός άνθρωπος που να πιστεύει ότι η κατάσταση που επικρατεί στη χώρα μας μπορεί με “λίγο κλάδεμα και λίγο πότισμα”, άντε και με λίγο ¨τσαμπουκά", να βελτιωθεί; Υπάρχει επιπλέον κάποιος λογικός άνθρωπος που να πιστεύει, μέσα σε ένα τόσο ανταγωνιστικό και κυριολεκτικά ανθρωποφάγο παγκόσμιο οικονομικό και πολιτικό καθεστώς, πως μπορούμε να τα βολέψουμε με “λίγο κλάδεμα και λίγο πότισμα” και να συνεχίσουμε να ζούμε ανέμελα μαστουρωμένοι με τις φαντασιώσεις μας;

Πολλοί, καλοπροαίρετοι σχολιαστές των απόψεων μου, μού αντιτείνουν πως ναι μεν η κατάσταση είναι όπως την περιγράφω αλλά μια ενδεχόμενη ακυβερνησία, σαν αποτέλεσμα των επικείμενων εκλογών, θα σημάνει την βίαια απομάκρυνση της Ελλάδας από το Eurogroup και τη ζώνη του ευρώ, με αποτέλεσμα την ανεξέλεγκτη χρεοκοπία και την οικονομική καταστροφή. Ίσως και να έχουν δίκαιο. Θεωρώ πιθανό, αλλά όχι απολύτως βέβαιο, ότι μπορεί να συμβεί κάπως έτσι αλλά, πέρα από το να το απεύχομαι, δεν μπορώ να κάνω τίποτα για αυτό.

Θέλω να πω ότι η απόφαση για το που θα πάνε τα πράγματα, ανήκει στο παραπάνω από ένα εκατομμύριο άνεργους, αριθμός που διαρκώς αυξάνεται, και σε όσους ήδη το βιοτικό τους επίπεδο έχει καταστεί αβίωτο. Όταν μιλάμε για άνεργους μιλάμε βέβαια για ενεργό πληθυσμό. Για ψηφοφόρους. Ακόμα και μόνοι τους, χωρίς συνυπολογισμό των οικείων τους, είναι όχι απλά υπολογίσιμη αλλά καθοριστικής σημασίας δύναμη. Πάνω από το 20% του εκλογικού σώματος. Αυτών των ανθρώπων η ζωή σε κάθε της διάσταση -οικονομική, κοινωνική, ψυχολογική- είναι ήδη κατεστραμμένη. Γιατί να ενδιαφερθούν για το αν θα καταστραφεί και η ζωή των άλλων; Ποια πειστική υπόσχεση αλλαγής της ζωής τούς έχει δοθεί, ώστε να θεωρήσουν χρήσιμο και επωφελές για αυτούς να μην πέσουν έξω οι τράπεζες του κ. Κωστόπουλου ή του κ. Λάτση, συμπαρασύροντας και όλους όσους δεν έχει αγγίξει η κρίση με βάρβαρο μέχρι στιγμής τρόπο;

Αναρωτιέμαι και μάλλον έχω δίκηο να πιστεύω ότι τα πράγματα δεν θα εξελιχθούν καλά. Εκτός και αν, όσοι απεύχονται αυτή την εξέλιξη και έχουν λόγο στη διαμόρφωση των πραγμάτων, υποσχεθούν πειστικά και με στοιχεία ότι θα βάλουν πλάτη και θα πολεμήσουν με νύχια και με δόντια για την αλλαγή αυτής της κατάστασης, προς όφελος πρώτα από όλα των ανέργων και όσων η κρίση έχει χτυπήσει ήδη. Χλωμό το βλέπω αλλά αν ακούσετε κάτι σχετικό, πληροφορείστε με σας παρακαλώ αμέσως...

Και να θυμίσω μια παλιά αλλά ξεχασμένη αλήθεια: Στη διαπραγμάτευση, την οποία όλοι διατυμπανίζουν περίπου ως πανάκεια και ξόρκι του κακού, δεν μετράει η εξυπνάδα ή η ευφράδεια του όποιου διαπραγματευτή, αλλά η ισχύς. Περί αυτού πρόκειται και όποιος δεν το καταλαβαίνει “δεν ξέρει πού πατά και πού πηγαίνει”...

Τι βρίσκεται μπροστά μας;

Λαϊκή λιθογραφία που αποτυπώνει την εικόνα που έχουν οι Έλληνες για το είδος της αλληλεγγύης που μας παρέχεται...

 Με απασχολεί η διελκυστίνδα ανάμεσα στους “σκληρούς” της ΕΕ από τη μια και το Ελληνικό Κοινοβούλιο αλλά, όπως έχουν εξελιχθεί τα πράγματα, και ανάμεσα σε ολόκληρη την Ελληνική κοινωνία από την άλλη. Η εκδήλωση της “ευρωπαϊκής αλληλεγγύης” περνά διαρκώς μέσα από την υπαγόρευση όλο και πιο επαχθών όρων που θίγουν ευθέως το συνολικό βιοτικό μας επίπεδο αλλά επίσης απαξιώνουν στο χαμηλότερο επίπεδο, πριν από τη στρατιωτική κατοχή, την εθνική μας κυριαρχία και εξευτελίζουν κάθε έννοια ισοτιμίας και αξιοπρέπειας του Ελληνικού Κράτους και της κοινωνίας μας συνολικά. Αναρωτιέμαι δηλαδή πως, αν αυτό που ζούμε τώρα είναι δείγμα “αλληλεγγύης”, τότε μια εχθρική συμπεριφορά σε τι ακριβώς συνίσταται;

Εν πάση περιπτώσει, το ζήτημα που με απασχολεί είναι το πως θα πορευτούμε σε αυτήν τη διαδικασία, η οποία μάλλον κορυφώνεται χωρίς προοπτική να τελειώσει σύντομα. Διότι είναι προφανές πως η αρχική στόχευση, δηλαδή, η διασφάλιση της επιστροφής των δανεικών, αρχίζει να χλομιάζει όλο και περισσότερο, αφήνοντας να διαφανεί ένας πολιτικός στόχος ηγεμόνευσης και δημιουργίας ενός οικονομικού χώρου στην ΕΕ, κομμένου και ραμμένου στα μέτρα της Γερμανικής Ομοσπονδίας. Και λέω πως το αίτημα της “επιστροφής των δανεικών” χλομιάζει επειδή, ενώ χρησίμευσε ως έμβολο για την διάσπαση της δυνατότητας να αμυνθούμε έναντι διαδικασιών που θίγουν τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, στη συνέχεια ξευτελίστηκε τελείως με την επιβολή του κουρέματος 70% στο σύνολο των κατόχων του ελληνικού χρέους, δηλαδή του συνόλου των δανειστών μας.

Αυτοί που ζητούσαν -αντί του μνημονίου που υπογράφτηκε- να γίνει το κούρεμα από την αρχή με την παράλληλη δέσμευση της Ελλάδας για ταχύτατες διαρθρωτικές αλλαγές που θα απελευθέρωναν την παραγωγική της μηχανή, χαρακτηρίστηκαν ανόητοι και καιροσκόποι. Αποδεικνύεται τώρα ότι μάλλον ο σκοπός των συνομιλητών του ΓΑΠ την περίοδο εκείνη, δεν ήταν να στηρίξουν την Ελλάδα ώστε να αποκτήσει την αυτοδυναμία και την αξιοπιστία της αλλά, αντίθετα, να δημιουργηθεί ένα προγεφύρωμα που θα τους επέτρεπε να παρέμβουν στα εσωτερικά μας, με “νόμιμο” τρόπο. Όταν το πέτυχαν αυτό, η απαίτηση τους να διασφαλιστούν τα συμφέροντα των δανειστών της Ελλάδας μετατράπηκε σε απαίτηση προς τους δανειστές μας να αποποιηθούν το 70% των απαιτήσεών τους είτε “εθελοντικά” είτε με το ζόρι. Τόσο απλά!

Η νέα δανειακή σύμβαση που κατοχυρώθηκε με 199 ψήφους στο Ελληνικό Κοινοβούλιο είναι στην πραγματικότητα το “νομικό πλαίσιο” το οποίο κατοχυρώνει την ηγεμονία και την εξάρτηση του Ελληνικού Κράτους όχι από την Ευρωπαϊκή Ένωση γενικά αλλά από την Γερμανία και τους συνεργάτες της, αφού αυτοί είναι σε θέση να υπαγορεύουν όρους που οι υπόλοιποι αδυνατούν να αρνηθούν ακόμα και όταν διαφωνούν. Η άρση της εμπιστοσύνη των Ελλήνων προς τα κόμματα και τους πολιτικούς, που κατέχουν μέχρι στιγμής την πλειοψηφία των εδρών στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, είναι προφανές ότι αποτελεί αστάθμητο παράγοντα που απειλεί με ανατροπή αυτό το “νομικό πλαίσιο” στο άμεσο μέλλον. Και εδώ είμαστε...

Ο κ. Σόιμπλε, διαχειριστής και ενορχηστρωτής αυτής της επίθεσης προς την εθνική μας ανεξαρτησία έχει ξεκαθαρίσει ήδη τις προθέσεις του για τα επόμενα βήματα. Φημολογείται ήδη πως ζήτησε -κατά δημοσιογραφικές πληροφορίες- από τον κ. Κουβέλη, με το επιχείρημα πως η Δημοκρατική Αριστερά εμμένει στην ευρωπαϊκή προοπτική της Ελλάδας, να υπογράψει και αυτός επιστολή συμμόρφωσης στη Νέα Δανειακή Σύμβαση. Αν ο κ. Κουβέλης υπογράψει τέτοια επιστολή χάνει αυτομάτως κάθε προοπτική να παίξει τον οποιονδήποτε ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις. Σαν συνέπεια ο κ. Σόιμπλε θα μπορεί να αρνηθεί την περαιτέρω οικονομική στήριξη, εφόσον ρυθμιστές των εξελίξεων θα αναδειχθούν το ΚΚΕ και ο Σύριζα, δυνάμεις απολύτως εχθρικές προς κάθε “μνημονιακή” πολιτική. Αν από την άλλη ο κ. Κουβέλης δεν υπογράψει ο κ. Σόιμπλε θα μπορεί να ισχυριστεί ότι εφόσον οι Έλληνες δεν αναλαμβάνουν τις υποχρεώσεις τους, δεν είναι υποχρεωμένη η Ευρωζώνη να τους συνδράμει και κατ’ επέκταση θα κηρύξει την έναρξη της άτακτης χρεοκοπίας της Ελλάδας. Σε κάθε περίπτωση δηλαδή αυτό που διαφαίνεται είναι η απόφαση της Γερμανίας να οδηγήσει την Ελλάδα εκτός Ευρωζώνης με κάθε πρόσχημα.

Τι όφελος έχει η Γερμανία να μας οδηγήσει σε τέτοια τραγική θέση; Δεν μπορώ να πω με σιγουριά. Το πιο προφανές που μπορώ να σκεφτώ είναι ότι από τη μια θα απαλλαγεί από την υποχρέωση εκταμίευσης ενός εξαιρετικά μεγάλου ποσού, με τμήμα μόνον του οποίου στη συνέχεια θα μπορέσει να εξαγοράσει σχεδόν τα πάντα στην Ελλάδα αποκλειστικά και μόνο για τον εαυτό της. Λιμάνια, αεροδρόμια, οδικοί άξονες, ενεργειακά δίκτυα και τα άρτι ανακοινωθέντα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, σαν πρώτη δόση, αποτελούν ένα πολύ καλό κίνητρο. Το ενδεχόμενο αυτό ήταν και η αιτία του ενδοιασμού μου απέναντι σε όλες τις θεωρίες σχετικά με την επιστροφή στη δραχμή εθελοντικά.

Εν πάση περιπτώσει ο κίνδυνος είναι υπαρκτός και απολύτως ορατός. Έναντι αυτού είναι ανάγκη ο πολιτικός μας κόσμος αλλά και ο κάθε πολίτης να ξεκαθαρίσει το δέον γενέσθαι την “επόμενη μέρα”. Εννοώ ότι τον κίνδυνο αυτόν πρέπει να τον δούμε καθαρά σαν άμεση προοπτική, να σταθμίσουμε τις δυνάμεις και τις ανάγκες μας έναντι αυτού και να αποδεχθούμε όχι μόνον να τον αντιμετωπίσουμε αλλά να δούμε επιπλέον και πώς μπορούμε να βγούμε κερδισμένοι από τη σύγκρουση με όσους μας οδηγούν στην εξαθλίωση. Ζητάω πολλά;

Το ποτάμι δεν μπορείς να το γυρίσεις πίσω... μπορείς όμως να το πνίξεις :-)

Ο χώρος υπάρχει έστω και αν τον βανδάλισαν. Ιστορική μνήμη υπάρχει;

 Η Βουλή των Ελλήνων ψήφισε με 199 θετικές ψήφους τη Νέα Δανειακή Σύμβαση. Το πρώτο μέρος αυτής, που αφορά στη πλήρη ανατροπή των κατώτερων αμοιβών αλλά και όλων των εργασιακων συνθηκών στη χώρα μας, είναι ήδη νόμος του Κράτους.

Τα θέματα που συζητούνται όμως δεν είναι αυτά αλλά οι καταστροφές στο κέντρο της Αθήνας και οι διαρροές-διαγραφές των βουλευτών που δεν ψήφισαν τη νεά δανειακή σύμβαση. Το μεν πρώτο είναι ένα de facto πρόβλημα, μια μαχαιριά στην οικονομική και πολιτιστική ζωή της πόλης και έχει την αυτονόητη σημασία του. Οι διαρροές όσων αποφασίζουν να εγκαταλείψουν το σκάφος πριν βουλιάξει, δε νομίζω ότι αφορούν κανέναν μας πλην των ιδίων και των οικογενειών τους. Σιγά μη μας πείσουν ότι "έπεσαν" υπερ των συμφερόντων του εργαζόμενου πληθυσμού.

Το καυτό πρόβλημα του νέου μνημονίου, της επιβολής, δηλαδή, των νέων εργασιακών σχέσεων που συμπιέζουν το βιοτικό επίπεδο χωρίς να αποτελούν συνάμα αναπτυξιακό κίνητρο, μέχρι στιγμής, εδώ και 24 ώρες,  έχει παραμεριστεί. Με τα μυαλά στα κάγκελα της Γερμανικής Καγκελαρίας αναμένουμε τι θα αποφανθεί και πως θα χρησμοδοτήσει για το επόμενο τρίμηνο. Το σημαντικό ζήτημα, της πολιτικής ενοποίησης της ελληνικής κοινωνίας, όπως θα μπορούσε να εξελιχθεί μέσα από τις μεγαλειώδεις συγκεντρώσεις που πραγματοποιεί σε πείσμα κάθε διαλυτικού παράγοντα, εδώ και δυόμιση χρόνια, έχει ξανα παραμεριστεί και απωθηθεί στο περιθώριο.

Θα έπρεπε να συζητάμε τώρα για τις διαδικασίες και τις μορφές του ενιαίου αγώνα που έχουμε να δώσουμε για να υπερασπιστούμε το βιοτικό μας επίπεδο και τις δημοκρατικές μας κατακτήσεις από τη μια και από την άλλη, για να βρούμε με ποιο τρόπο θα βγούμε από αυτή τη βαθειά κρίση που μας διαλύει σαν οικονομία και κυρίως σαν κοινωνία. Αντ' αυτού με αισθήματα φόβου και καχυποψίας, αποτραβιόμαστε στον ιδιωτικό μας χώρο και αφήνουμε να αλωνίζουν "στην πόλη οι εχθροί"...

Εμένα προσωπικά εξάπτει την περιέργεια μου το timming και ο εκπληκτικός συγχρονισμός όλων όσων τζιράρουν πάνω στη διάλυσή μας. Ανεξάρτητα από το ποιος κάνει τάχα μου την αρχή, μπαχαλάκηδες ή ΜΑΤατζήδες, το αποτέλεσμα είναι πάντα το ίδιο: μαζικές συγκεντρώσεις διαλύονται, αισθήματα μίσους και διχασμού δηλητηριάζουν το κλίμα, αντιδημοκρατικά μέτρα φαίνονται ελκυστικά και επιθυμητά και ο χρόνος κυλάει χωρίς να κερδίζουμε μια σπιθαμή ενώ χάνουμε κατά κράτος σε όλα τα μέτωπα. Δεν ξέρω... Εσείς τι λέτε;

Δεν χωράει ούτε αισιοδοξία ούτε απαισιοδοξία...

Μπορούμε να ανασάνουμε... Ο Λουκάς Παπαδήμος έλαβε το χρίσμα και σχηματίζει κυβέρνηση συνεργασίας με υπουργούς από το ΠΑΣΟΚ, τη Ν.Δ. και από το κόμμα του Καρατζαφέρη. Το σασπένς 4 ημερών κατέληξε κατ' ευχήν και τα διεθνή ΜΜΕ καθώς και το ΧΑΑ επισφράγισαν το happy end στις εξελίξεις των τελευταίων ημερών...

Όσοι θέλουν να χαρούν από αυτό ας το κάνουν. Έχουν κάθε δικαίωμα γι' αυτό, αλλά προσωπικά δεν θα τους ακολουθήσω. Όσοι θέλουν να μηδενίσουν αυτό που έγινε μάλλον απλοποιούν πολύ τα πράγματα και δεν εκτιμούν ότι η απομάκρυνση του Παπανδρέου από την πρωθυπουργία, με τόσο πρωτότυπο όσο και εκκωφαντικό τρόπο, είναι ένα γεγονός με την αυτονόητη σημασία του. Το ΚΚΕ που δια της κ. Κανέλη μας ενημέρωσε ότι η επιλογή Παπαδήμου ισοδυναμεί με την επιλογή κάποιου άλλου δήμιου στη θέση του απερχόμενου, απλώς τερατολογεί ως συνήθως.

Φρονώ πως αν παραμείνουμε “χαρούμενοι” ή “μηδενιστές” ή “τερατολογούντες”, αγανακτισμένοι ή απαθείς, απλά προετοιμαζόμαστε να υποδεχτούμε το επόμενο χαστούκι, την επόμενη απογοήτευση ίσως και το επόμενο ρεζίλεμα. Η κυβέρνηση Παπαδήμου είναι μια έκτακτη κυβέρνηση ειδικών και προδιαγεγραμμένων καθηκόντων και ξεκάθαρη, με περιθώριο λίγων ημερών, ημερομηνία λήξεως. Είναι τουλάχιστον αφελές να περιμένει κάποιος από αυτήν την κυβέρνηση να αναπτερώσει τις όποιες ελπίδες μας για ανασύσταση, ανάκαμψη και ανάκτηση των διαψευσμένων μας ελπίδων. Και αυτό δεν είναι θέμα αισιοδοξίας ή απαισιοδοξίας. Είναι απλή λογική.

Τα δύο κόμματα εξουσίας που στηρίζουν τη συγκεκριμένη λύση είναι αυτά που γνωρίζουμε πολύ καλά. Ξέρουμε όλοι από ποιους αποτελούνται, τι πολιτική πρεσβεύουν, ποιο είναι το πολιτικό τους DNA και από τι κίνητρα διακινούνται. Αν σήμερα τα βλέπουμε να παινεύουν τον εαυτό τους για τον “θεσμικό” τους ρόλο και να δηλώνουν ευχαριστημένα, είναι γιατί κερδίζουν 120 ημέρες ανέξοδης προεκλογικής καμπάνιας και προετοιμασίας. Στο διάστημα αυτό θα προσπαθήσουν να αποτινάξουν από επάνω τους κάθε ευθύνη, να τη μεταθέσουν όσο μπορούν ο ένας στον άλλον και όλοι μαζί στο πουθενά, να θολώσουν τα νερά για να μας πουν τελικά στις 19 Φεβρουαρίου “ψηφίστε μας, είμαστε οι καλύτεροι!”.

Αφελής δεν είμαι, λοιπόν, και ούτε σκοπεύω να τον παραστήσω. Ούτε αισιόδοξος είμαι, με τα δεδομένα που υπάρχουν. Η λύση Παπαδήμου είναι ένα προσωρινό ανάχωμα ώστε να μην εκτροχιαστούμε από την τροχιά που μας έχουν ορίσει και, εν πολλοίς, επιβάλει με το ζόρι οι δανειστές και εταίροι μας. Πολλά από όσα μας έχουν επιβληθεί είναι αναγκαία δεν παύει όμως η επιβολή, το timing και η εν ριπή οφθαλμού εξαθλίωση δεκάδων χιλιάδων οικογενειών να μην μας επιτρέπει να δεχτούμε την εφαρμογή τους αγόγγυστα. Και από κοντά η παντελής έλλειψη τιμωρίας και ισονομίας μεταξύ ενόχων και αθώων. Κατά ποια λογική, αναρωτιέμαι, παραγράφονται αδικήματα υπουργών που κόστισαν στο Ελληνικό Δημόσιο εκατομμύρια ευρώ και θεωρείται η κοινωνία συλλογικά ένοχη να αποκαταστήσει τη ζημία;

Το πιο ουσιαστικό σε αυτή τη διαδικασία είναι ότι για τον ένα ή τον άλλο λόγο δεν τη θεωρούμε, σαν κοινωνία, “δική μας υπόθεση”. Και όσο αυτό δεν γίνεται τόσο το “ανάχωμα Παπαδήμος” γίνεται και πιο φτενό και ανίσχυρο. Όσο τα πράγματα παραμένουν έτσι, αυτοί που νέμονταν την εξουσία πριν ξεσπάσει η κρίση ετοιμάζονται να είναι οι κερδισμένοι μετά την κρίση. Διότι είτε το θέλουμε είτε όχι, είτε τα χάσουμε όλα είτε μόνο τα περισσότερα, η κρίση κάποια στιγμή στο άμεσο μέλλον θα τελειώσει. Και όλα θα κριθούν από το σε ποια κατάσταση θα βρίσκεται ο συσχετισμός των κοινωνικών δυνάμεων εκείνη τη στιγμή.

Δεν είναι εύκολο να το πει κανείς αλλά πρέπει να ειπωθεί: μέχρι τώρα σαν άτομα και σαν κοινωνία έχουμε νιώσει έκπληξη και οδύνη για την απώλεια εισοδημάτων και κεκτημένων δικαιωμάτων. Έχουμε νιώσει οργή και διάθεση να αρνηθούμε αυτό που μας συνέβη. Αλλά παραμένουμε ακόμα μετέωροι και αναποφάσιστοι να συντελέσουμε σε ένα ποιοτικό άλμα στο πολιτικό γίγνεσθαι του τόπου μας. Οι κινήσεις μας είναι αντανακλαστικές προς επιθέσεις που δεχόμαστε. Παραμένουμε εκτεθειμένοι σε πρωτοβουλίες άλλων, τρέχοντας λαχανιασμένοι πότε στην μια και πότε στην άλλη άκρη του τερέν, χάνοντας το ένα σετ μετά το άλλο. Όσο παράξενο και αν ακουστεί, για το λόγο αυτό δεν μπορώ να είμαι και απαισιόδοξος. Δεν μου επιτρέπεται να είμαι!

Υπάρχει δουλειά που πρέπει να γίνει και κανείς μας δεν έχει δικαίωμα να την αποφύγει. Είτε το θέλουμε είτε όχι είναι η ώρα που ο καθένας μας χρειάζεται να κάνει το ξεκαθάρισμα των αναγκών του σαν άτομο και να αποφασίσει σε τι κοινωνία θέλει να ζει και τι κράτος θα τη διασφαλίζει.

Δεν έχει σημασία αν ο καθένας μας είναι αριστερός ή δεξιός, σοσιαλδημοκράτης ή κομμουνιστής. Το ερώτημα μπαίνει σε όλους μας αδιακρίτως. Είναι η ώρα που χρειάζεται εμείς, με το χέρι στην καρδιά, να αποφασίσουμε πως θέλουμε να είναι και πως θέλουμε να γίνουν τα πράγματα και όχι να περιμένουμε να μας το πει κάποιος άλλος. Αυτό σημαίνει πολιτική ενηλικίωση και χειραφέτηση καταρχάς σε προσωπικό επίπεδο, το πιο αποφασιστικό στη διαμόρφωση κάθε συλλογικότητας. Και αυτό νομίζω πως είναι το πιο επείγον και σημαντικό ζήτημα της καταταλαιπωρημένης νεοελληνικής μας κοινωνίας, που σαν άλλη Μπλανς Επιφανί περιφέρει άβουλη τα κάλλη της προς τέρψη των επίδοξων βιαστών της...

Οι Έλληνες και οι κληρονομιές τους*

Στο διαδίκτυο γίνεται μεγάλη συζήτηση σχετικά με εμάς τους νεοέλληνες, τη νοοτροπία και την εν γένει ...εντροπία στην οποία έχουμε περιπέσει. Η συζήτηση καταλήγει συχνά σε αφορισμούς σχετικά με τα χαρακτηριστικά του νεοέλληνα που ακολουθούνται από τη σύγκρισή μας με τους ένδοξους προγόνους μας. Κάποιοι αρκούνται να κουνήσουν το κεφάλι τους διαπιστώνοντας τη απόσταση που μας χωρίζει από αυτούς και την κληρονομιά τους ενώ κάποιοι άλλοι νιώθουν την ανάγκη να παροτρύνουν να παραδειγματιστούμε από το λαμπρό παρελθόν και αντλώντας τα αναγκαία εφόδια από αυτό, να βρούμε τη δύναμη να ξεπεράσουμε τη σημερινή, αξιολύπητη, κατάστασή μας. Η κληρονομιά του παρελθόντος συχνά περιγράφεται σαν “βαριά” και “αφόρητη” και η λειτουργία της πάνω στο συλλογικό ασυνείδητο ως “καταλυτική”. Η πιο συνηθισμένη έκφραση που ακούγεται είναι: “αξεπέραστη!”· δεν μπορούμε να την ξεπεράσουμε με τίποτα και είμαστε καταδικασμένοι να ζούμε υπό το βάρος της σκιάς των προγόνων μας. Υπερήφανοι για την κληρονομιά τους αλλά ανίκανοι να τους υπερβούμε.

Όπως και να το δει κανείς, νομίζω ότι η συζήτηση αυτή περιγράφει μια πραγματική μας ανάγκη διότι στην προσπάθεια μας να εντοπίσουμε το στίγμα της ιστορικής μας ταυτότητας, γίνεται κατανοητό ένα βαθύτερο αίτημα κατανόησης των βαθύτερων αιτίων της σημερινής μας κρίσης και αναζήτησης διεξόδου από αυτήν. Θα προσπαθήσω να θίξω μια πτυχή του προβλήματος με τη βοήθεια της γνώμης ενός ειδικού:

“Η κληρονομιά είναι κάρμα” λέει λοιπόν ο Arnold Toynbee στο, Οι Έλληνες και οι κληρονομιές τους, (εκδ. Καρδαμίτσα, Αθήνα 1992. Πρώτη έκδοση Oxford University Press, 1981, The Greeks and Their Heritage).

Από την εισαγωγή του βιβλίου ο Βρετανός ιστορικός ορίζει πως το κάρμα “σαν περιουσιακό στοιχείο [...] μπορεί να είναι ένα ενεργητικό είτε ένα παθητικό στοιχείο. Δεν είναι μόνο το ένα ή μόνο το άλλο αμετάτρεπτα: γιατί το κάρμα είναι ένας τρέχων λογαριασμός, στον οποίο προστίθενται πιστώσεις και χρέη”. Στη συνέχεια δίνει την περιγραφή των καταστάσεων που προκύπτουν από την ώρα που αναγνωρίζουμε αυτό το κάρμα, αυτή τη κληρονομιά:

“Η αναγνώριση του δικού μας κάρμα μπορεί να μας παρακινήσει να προσπαθήσουμε να το τροποποιήσουμε με επιπρόσθετες πράξεις σε κατευθύνσεις που εμείς επιλέγουμε. Από την άλλη όμως η επίγνωση του κάρμα ενδέχεται να μας πειθαναγκάσει να του επιτρέψουμε παθητικά να ακολουθήσει την πορεία που αυτό διαγράφει. Ίσως το δικό μας κάρμα να μην μας αρέσει, και όμως να νιώθουμε πως είναι υπερβολικά ισχυρό σε σύγκριση με 'μας και δεν έχουμε καμιά απολύτως εξουσία να το μεταβάλλουμε προς το καλύτερο Ή πάλι μπορεί να το εξιδανικεύουμε και επομένως να νιώθουμε πως κάθε προσπάθεια να το μεταβάλλουμε θα ήταν ιεροσυλία”!..

Ως εκ της επιστήμης του ο Toynbee, κάνει παρακάτω μια ενδιαφέρουσα διαπίστωση:

“Από τους λαούς που υπάρχουν στο σημερινό κόσμο, τρεις είναι εκείνοι που έχουν τις πιο μακροχρόνιες μνήμες από το παρελθόν τους -οι Κινέζοι, οι Εβραίοι και οι Έλληνες”.

Αφού περιγράψει και αναλύσει τις ομοιότητες μεταξύ των τριών εθνοτήτων, καταλήγει στα ακόλουθα:

“ Η εμπειρία των σύγχρονων Ελλήνων υπήρξε (...) μοναδική -και μοναδικά ενδιαφέρουσα- από μιαν άλλη άποψη. Η εικόνα που είχαν για το παρελθόν τους ήταν μια διπλή εικόνα. Οι σύγχρονοι Έλληνες είχαν να αφομοιώσουν και το βυζαντινό και το αρχαιοελληνικό παρελθόν, και οι αντιλήψεις των Βυζαντινών και των αρχαίων Ελλήνων δεν είναι μόνο διαφορετικές μεταξύ τους· είναι αντίθετες η μία προς την άλλη”.

Και αναρωτιέται αμέσως μετά:

“ Οι σύγχρονοι Έλληνες νιώθουν και πράττουν ως κληρονόμοι των Βυζαντινών ή ως κληρονόμοι των αρχαίων Ελλήνων; Και για να θέσουμε το ερώτημα διαφορετικά: διεκδικούν (οι σύγχρονοι Έλληνες) την πνευματική τους ανεξαρτησία και από τα δύο αυτά παρελθόντα, όπως οι αρχαίοι Έλληνες διεκδίκησαν την ανεξαρτησία τους από τους Έλληνες της μυκηναϊκής εποχής;”

Σαν γνώστης της ιστορικής πραγματικότητας, ο Toynbee, διαπιστώνει πως “η διατήρηση του παρελθόντος από τους σύγχρονους Έλληνες δεν είναι ισχυρότερη από εκείνη των σύγχρονων Εβραίων ή των σύγχρονων Κινέζων, αλλά για τους Έλληνες το πρόβλημα υπήρξε περιπλοκότερο...”

Παράθεσα, τα αποσπάσματα αυτά, για δύο λόγους: ο ένας είναι γιατί αναπτύσσει και τεκμηριώνει τη θεωρία πως από την “κληρονομιά” σου δεν απαλλάσσεσαι, είτε το θέλεις είτε όχι ακόμα και αν τη γνωρίζεις ή την αγνοείς για ποικίλους λόγους! Ο δεύτερος λόγος είναι πως περιγράφοντας την ιδιαιτερότητα με την οποία έχει τεθεί το πρόβλημα της κληρονομιάς για εμάς τους Έλληνες, δείχνει ταυτόχρονα και μια κατεύθυνση για την αντιμετώπιση και ίσως ίσως και κάποια λύση. Την κατεύθυνση δηλαδή της “πνευματικής ανεξαρτησίας” από τις κληρονομιές μας...

Τι ακριβώς σημαίνει “πνευματική ανεξαρτησία” από τις κληρονομιές μας και πως μπορούμε να την αποκτήσουμε, όχι μόνον ατομικά αλλά και συλλογικά σαν κοινωνία, είναι θαρρώ μια ενδιαφέρουσα υπόθεση και ένα project άξιο να μας απασχολήσει όλους μας κήνσορες και μη των υποθέσεων μας. 

* Το βιβλίο του Α. Toynbee, Οι Έλληνες και οι κληρονομιές τους, στο οποίο αναφέρομαι και δανείζμαι τον τίτλο, ήταν το κύκνειο άσμα του Βρετανού ιστορικού και ταυτόχρονα η “αυτοκριτική” του προς τους Έλληνες, μιας και στο παρελθόν είχε ταυτιστεί με τη θεωρία του Φαλμεράγιερ σχετικά με τη ρήξη της συνέχειας και την εξαφάνιση από την ιστορία του αρχαίου ελληνικού έθνους.

 

Όχι το Νερό...

Το νερό δεν είναι προϊόν ούτε ανήκει στο κράτος για να το πουλήσει. Είναι αγαθό συνυφασμένο με την ανθρώπινη ζωή και το κράτος απλά είναι ο εγγυητής πως το αγαθό αυτό δεν θα το στερηθεί κανείς πολίτης του.

Δεν θα κουραστώ να το λέω: Μακρυά τα χέρια από το Νερό. Πουλήστε ότι θέλετε, ιδιωτικοποιείστε την ενέργεια, τις μεταφορές, τη δημόσια γη, μακάρι και την εκκλησιαστική περιουσία. Μην ακουμπάτε το νερό. Ο αέρας και το νερό συνιστούν όρους ύπαρξης του ανθρώπου. Δεν είναι προϊόντα, δεν μπορεί να μπαίνουν υπό ατομική ιδιοκτησία κανενός! Στη Λατινκή Αμερική που προχώρησαν σε ιδιωτικοποιήσεις των υδάτινων πόρων και της διανομής του νερού, σπείρανε την εξαθλίωση. Ας μην το επιτρέψουμε αυτό!..